Mniej znane szczyty Sudetów, które warto zdobyć

Szukasz sudeckich tras bez tłumów, z leśną ciszą, punktami widokowymi i klimatycznymi schroniskami? Dobrze trafiłeś. W tym przewodniku zabieram Cię na mniej znane szczyty Sudetów, które łączą piękne panoramy z łatwym lub umiarkowanym podejściem, a do tego często oferują praktyczne udogodnienia – jak wieże widokowe, wygodne parkingi i sensownie oznakowane szlaki. Znajdziesz tu propozycje z różnych pasm: od Rudaw Janowickich i Gór Bardzkich po Góry Bystrzyckie, Orlickie i Wałbrzyskie.

Dlaczego warto wybierać mniej znane szczyty Sudetów

• Mniej ludzi, więcej natury – zamiast tłocznych grani Karkonoszy wybierasz kameralne ścieżki i leśne polany.
• Krótsze przejazdy i parkingi – wiele startów jest blisko dróg i bez płatnych bramek.
• Wieże widokowe – Sudety słyną z nowych, bezpiecznych wież (Borowa, Kłodzka Góra, Jagodna), które rekompensują zalesione wierzchołki.
• Dobra baza schronisk i miasteczek uzdrowiskowych – Duszniki-Zdrój, Długopole-Zdrój czy Szczawno-Zdrój to świetne miejsca na regenerację.

10 mniej znanych szczytów Sudetów, które warto zdobyć

Skalnik (945 m) – Rudawy Janowickie

Dlaczego warto: Kameralny charakter pasma i skalne wychodnie z widokiem na Karkonosze. Często omijany na rzecz Sokolika, a niesłusznie.

Szlak: Z Czarnowa szlakiem żółtym przez rezerwat przyrody; przyjemna pętla przez Małą Ostrą. Długość ok. 6-8 km, przewyższenie ~300 m, 2-3 h.

Dojazd: Samochodem do Czarnowa (niewielkie zatoczki/parkingi). Komunikacją publiczną do Jeleniej Góry, dalej busami lokalnymi.

Ciekawostka: Ze skalnej platformy podszczytowej w pogodny dzień dojrzeć można Śnieżkę i całą grań Karkonoszy.

Kowadło (989 m) – Góry Złote

Dlaczego warto: Najwyższy szczyt polskiej części Gór Złotych, dziki i cichy, idealny na ucieczkę od kurortów.

Szlak: Z Bielic (koniec drogi doliną Białej Lądeckiej) szlakiem zielonym lub pętlą przez grzbiet. 6-8 km, ~400 m w górę, 2-3 h.

Dojazd: Samochodem przez Lądek-Zdrój. Autobusy docierają do Stronia Śląskiego, dalej lokalne busy/taxi.

Ciekawostka: Okolica słynie z chłodnych, świerkowych borów i rzadko spotykanych gatunków mchów i porostów.

Rudawiec (1112 m) – Góry Bialskie

Dlaczego warto: Jeden z najbardziej „dzikich” sudeckich rejonów w Polsce, ze ścieżkami przypominającymi górskie granice.

Szlak: Z Bielic niebieskim i czerwonym, wariant pętli grzbietowej. 10-14 km, ~500 m podejść, 3,5-5 h.

Dojazd: Jak na Kowadło – najlepiej autem. Zimą warto sprawdzić warunki na drogach.

Ciekawostka: Na grzbiecie biegnie granica z Czechami; świetne miejsce na obserwację ptaków i tropów zwierzyny.

Jagodna (977 m) – Góry Bystrzyckie

Dlaczego warto: Szerokie, łagodne drogi grzbietowe i bliskość schroniska – idealne na rodzinny trekking, rower górski i zimowe rakiety.

Szlak: Z Przełęczy Spalona (Schronisko PTTK Jagodna) czerwonym grzbietem; 8-10 km, ~250-300 m w górę, 2,5-3 h.

Dojazd: DK389 z Bystrzycy Kłodzkiej do Spalonej. Parking przy schronisku bywa popularny w weekendy.

Ciekawostka: Na grzbiecie stoi wieża widokowa, z której rozpościerają się szerokie panoramy Gór Bystrzyckich i Orlickich.

Orlica (1084 m) – Góry Orlickie

Dlaczego warto: Najwyższy polski szczyt Gór Orlickich z rozległym widokiem. Mimo sąsiedztwa popularnego Zieleńca, na szlaku bywa spokojnie.

Szlak: Z Zieleńca (Duszniki-Zdrój) czerwonym i zielonym pasmem granicznym. 6-9 km, ~300 m podejść, 2-3 h.

Dojazd: Dobra sieć autobusów do Zieleńca w sezonie, parkingi przy stacji narciarskiej.

Ciekawostka: W XIX w. na Orlicy bywał Fryderyk Chopin podczas pobytów w uzdrowiskach kłodzkich.

Kłodzka Góra (757 m) – Góry Bardzkie

Dlaczego warto: Nowa wieża widokowa (2020) i szybkie wejście z przełęczy czynią tę górę bardzo wdzięcznym celem o każdej porze roku.

Szlak: Z Przełęczy Kłodzkiej zielonym na wierzchołek. 8-10 km, ~300 m w górę, 2,5-3 h.

Dojazd: Dogodny dojazd z Kłodzka drogą krajową; przy przełęczy niewielkie miejsca postojowe.

Ciekawostka: Widoki obejmują całą Kotlinę Kłodzką, Masyw Śnieżnika i Góry Stołowe.

Borowa (853 m) – Góry Wałbrzyskie

Dlaczego warto: Najwyższy szczyt Gór Wałbrzyskich z nowoczesną wieżą widokową (2017), a do tego krótka, ale „kondycyjna” ścieżka.

Szlak: Z Wałbrzycha Glinik (czarny do Przełęczy Koziej, dalej czerwony). Pętla 6-8 km, ~400 m w górę, 2-3 h.

Dojazd: Bardzo dobry dojazd pociągiem do Wałbrzycha; z centrum do startu krótki dojazd autobusem.

Ciekawostka: O Borową „rywalizował” przez lata Chełmiec; aktualnie to Borowa uchodzi za najwyższy szczyt pasma.

Chełmiec (851 m) – Góry Wałbrzyskie

Dlaczego warto: Masywny, łatwo dostępny wierzchołek z szerokimi polanami i krzyżem – dobra alternatywa na krótki spacer w okolicy uzdrowiska Szczawno-Zdrój.

Szlak: Z Szczawna-Zdroju lub Boguszowa-Gorców; warianty 5-8 km, ~250-350 m podejść, 2-3 h.

Dojazd: Do Wałbrzycha dojedziesz pociągiem; dalej autobusami miejskimi lub pieszo z uzdrowiska.

Ciekawostka: Dawniej za najwyższy wierzchołek pasma uznawano Chełmiec; dziś prym wiedzie Borowa.

Trójmorski Wierch (1145 m) – Masyw Śnieżnika

Dlaczego warto: Unikatowy w Polsce węzeł wododziałów trzech mórz (Bałtyk, Morze Północne, Morze Czarne) z klimatyczną drewnianą wieżą.

Szlak: Z Jodłowa ścieżką edukacyjną „Trzy Morza” (niebieskim/czarnym). 7-10 km, ~400 m w górę, 2,5-3,5 h.

Dojazd: Z Bystrzycy Kłodzkiej do Jodłowa drogą lokalną; sprawdź zimą stan nawierzchni.

Ciekawostka: Jeden z najciekawszych punktów tematycznych w całych Sudetach – świetny dla rodzin i szkół.

Skopiec (724 m) – Góry Kaczawskie

Dlaczego warto: Niski, ale przyjemny cel z sielskimi krajobrazami „Krainy Wygasłych Wulkanów”. Dobra rozgrzewka przed wyższymi pasmami.

Szlak: Z Komarna krótka trasa do lasu podszczytowego; warto podejść na pobliski widokowy Baraniec. 3-5 km, ~150-200 m w górę, 1-2 h.

Dojazd: Blisko z Jeleniej Góry; dogodne drogi lokalne. Parking przy kościele/świetlicy w Komarnie.

Ciekawostka: Najwyższy szczyt Gór Kaczawskich; widoki lepsze z sąsiednich punktów (Baraniec, Ostrzyca Proboszczowicka – choć to już Pogórze).

Kalenica (964 m) – Góry Sowie

Dlaczego warto: Metalowa wieża widokowa i cisza, gdy Wielka Sowa jest oblężona. Piękne buki i ostre, skaliste grzbiety.

Szlak: Z Przełęczy Jugowskiej czerwonym grzbietem. Pętla 8-10 km, ~350 m w górę, 2,5-3 h.

Dojazd: Z Dzierżoniowa i Nowej Rudy do przełęczy; w sezonie bywa tłoczno na parkingu – przyjedź wcześniej.

Ciekawostka: Wieża potrafi „zaskoczyć” wiatrem – weź dodatkową warstwę nawet latem.

Szybkie porównanie tras (szacunki)

Praktyczne wskazówki: kiedy jechać, sprzęt, dojazd, bezpieczeństwo

Najlepsza pora na wędrówki po Sudetach

• Wiosna – buczyny w świeżej zieleni, mniejsze tłumy.
• Lato – dłuższy dzień, ale wybieraj poranki i popołudnia, by uniknąć upału.
• Jesień – bajeczne kolory i przejrzyste powietrze (idealne na wieże widokowe).
• Zima – łagodne grzbiety (Jagodna, Orlickie) nadają się na rakiety/trekking, ale sprawdź zagrożenia pogodowe i warunki drogowe.

Niezbędny sprzęt na mniej znane szlaki

• Mapa offline (np. mapa turystyczna w telefonie + powerbank) i tradycyjna mapa papierowa.
• Buty z bieżnikiem – leśne drogi potrafią być błotniste.
• Kurtka przeciwwiatrowa/deszczowa – wieże na grzbietach przewiewa.
• Woda i przekąski – nie na każdym szlaku znajdziesz sklep/schronisko.
• Czołówka – na krótką pętlę często niepotrzebna, ale „ratuje” przy poślizgu czasowym.

Dojazd i parkowanie

• Komunikacja publiczna: Dobry dojazd pociągiem do Wałbrzycha (Borowa, Chełmiec), Jeleniej Góry (Skalnik, Skopiec), Kłodzka (Jagodna, Orlica, Kłodzka Góra, Trójmorski Wierch) – dalej lokalne busy/taxi.
• Samochodem: W weekendy przy popularnych przełęczach (Jugowska, Spalona) przyjedź wcześnie. Zimą łańcuchy bywają pomocne.

Bezpieczeństwo i etyka na szlaku

• Warunki: Sprawdzaj prognozę, komunikaty lasów (wycinki, oblodzenia) i parku krajobrazowego.
• Leave No Trace: Zostaw miejsce lepszym, niż je zastałeś – śmieci zabierz ze sobą, trzymaj się znakowanych tras.
• Przyroda: W rezerwatach nie wchodź poza szlaki, szanuj okresy lęgowe i strefy ochronne.

Pomysł na weekend w Sudetach: cichy zestaw 3 szczytów

Jeśli chcesz w dwa dni „poczuć” różne oblicza Sudetów, połącz trzy szczyty w logiczną pętlę samochodowo-kolejową.

• Dzień 1 (rano): Borowa z Wałbrzycha Glinik – krótko, ale intensywnie. Kawa w Szczawnie-Zdroju po zejściu.
• Dzień 1 (popołudnie): Chełmiec ze Szczawna-Zdroju – złote światło na polanach o zachodzie.
• Dzień 2: Przejazd do Kotliny Kłodzkiej i wejście na Jagodną z Przełęczy Spalonej – rodzinnie i z wieżą. Jeśli masz więcej czasu, zamień Jagodną na Kłodzką Górę (wieża + krótki czas wejścia).

Wariant alternatywny: Karkonoskie klimaty bez tłumów – Skalnik + Skopiec jednego dnia (krótsze trasy), a następnie Kalenica w Górach Sowich.

FAQ: najczęstsze pytania

Czy na mniej znanych szczytach Sudetów są schroniska?

Nie zawsze. Najpewniej skorzystasz w rejonie Jagodnej (Schronisko PTTK Jagodna) i w większych miejscowościach u podnóża (Duszniki-Zdrój, Bystrzyca Kłodzka, Jelenia Góra). Zawsze zabieraj zapas wody i przekąski.

Jakie mapy wybrać?

Sprawdzą się papierowe mapy Sudetów (Compass, Plan) oraz aplikacje z mapami turystycznymi offline. Pamiętaj o powerbanku – zasięg bywa ograniczony.

Czy na wieże widokowe wstęp jest płatny?

W większości przypadków wieże w Sudetach są bezpłatne i czynne całą dobę, ale zamykane bywają przy silnym wietrze lub oblodzeniu. Zawsze sprawdź bieżące komunikaty gmin/lasów.

Czy trasy są odpowiednie dla dzieci?

Tak – szczególnie Jagodna, Kłodzka Góra, Skopiec i Orlica to dobre wybory rodzinne. W przypadku Borowej podejście jest bardziej strome.

Podsumowanie

Mniej znane szczyty Sudetów to przepis na udany weekend: puste szlaki, piękne buki, punkty widokowe i dobre zaplecze turystyczne. Niezależnie, czy wybierzesz dzikie Góry Bialskie z Rudawcem i Kowadłem, łagodne Góry Bystrzyckie z Jagodną, czy wieżowe klasyki jak Borowa i Kłodzka Góra – wrócisz z głową pełną panoram i spokojem, którego czasem brakuje na najbardziej znanych grzbietach. Spakuj mapę, termos i dobry nastrój – Sudety czekają.